Noord


Ransdorp in 1900 en in 1920, thenandnowamsterdam

Toen Amsterdam in 1907 met een annexatie-voorstel kwam, moesten de Ransdorpers daar in eerste instantie niets van weten. De gemeenteraad, waar normaliter meer werd geruzied dan bestuurd, was opvallend eensgezind. De voorgestelde grenswijziging ‘kon niet geacht worden in het algeheel of financieel belang dezer gemeente te zijn’, en werd afgewezen.

Het was vooral de watersnoodramp die de meningen deed omslaan. In de winter van 1916 braken de dijken door: complete huizen werden door het water weggeslagen, honderden mensen werden geëvacueerd en de grond bleef jarenlang te zout om voedsel te verbouwen. De materiële schade was enorm en Ransdorp had nauwelijks geld om huizen en infrastructuur te repareren. Aansluiting bij Amsterdam leek plotseling een snelle en gemakkelijke manier om uit de financiële problemen te komen. In 1918 stemde de gemeenteraad unaniem in met een nieuw annexatieplan. Dit tot grote vreugde van veel Ransdorpers. Een wethouder constateerde: ‘Indien er ooit een raadsbesluit werd genomen met de volledige sympathie van de gehele burgerij, dan is het ongetwijfeld dit besluit.’

Buitenbuurten-route door Noord

De Buitenbuurten-route Noord voert onder andere langs de Stompe Toren van Ransdorp, de oude taveerne van Durgerdam en de Kapiteinshemel. Download de folder.

Verhalen over de annexatie van Noord

Ransdorp

‘Deze Raad is dan ook éénparig van oordeel, dat op de meest krachtige wijze moet worden aangedrongen op annexatie van de gehele gemeente Ransdorp bij Amsterdam.’

– Gemeenteraad van Ransdorp, 21 augustus 1918.
De kerk van Schellingwoude

Aan de hand van een serie foto’s reconstrueert Frits Prior een stukje geschiedenis van Amsterdam Noord. Deze keer: De kerk van Schellingwoude.

Theatervoorstelling de Stolp

In de zomer van 2021 brengt stichting Waterland Projecten, in samenwerking met de Friese theatermakers BUOG, de voorstelling De Stolp: een komedie op locatie over de verhouding tussen stad en platteland. Lees verder…

Ook dit is Mokum

Rond 1950 verscheen in het blad De Spiegel een beschouwing over de ‘Amsterdamse miniatuurdorpjes in Waterland’. De meeste inwoners van de geannexeerde gemeenten bleken zich helemaal niet zo Amsterdams te voelen…

Herinneringen aan een jeugd in Schellingwoude

In 2009 vertelde Alie Rommers in Ons Amsterdam over haar jeugd. Ze groeide op in het Schellingwoude van de jaren ’50. ‘Naar Amsterdam ging je nog met bootje en op Koninginnedag deden de mannen aan blaastrappen’. Lees hier haar verhaal.

De toren van Ransdorp

Aan de hand van een serie foto’s reconstrueert Frits Prior een stukje geschiedenis van Amsterdam Noord. Deze keer: De toren van Ransdorp.

Durgerdam: een bewogen dorpsgeschiedenis

Tot de 18de eeuw was Durgerdam een dorp van schippers. Daarna werd het een vissersdorp, tot in 1932 de Zuiderzee werd afgesloten. Dorpshistoricus Dick Reedijk vertelt de geschiedenis, met als leidraad twee oude luidklokken. Lees verder…

Het Raadhuis van Ransdorp

Bijna 300 jaar lang vergaderde de Ransdorpse gemeenteraad in het Raadhuis aan de Dorpsweg. Dankzij de annexatie verloor het gebouw zijn functie. Lees verder…

Buiksloot

Buiksloot en Amsterdam waren van oudsher sterk met elkaar verbonden. Met de stoomboot, en sinds 1888 ook met de tram, reisden Buiksloters binnen afzienbare tijd van de Buiksloterdijk naar het Damrak. De plattelandsgemeente was aangesloten op het Amsterdamse gas- en elektriciteitsnetwerk en de meeste Buiksloters werkten in de ‘grote stad’. Zoals burgemeester Wiersma opmerkte, was Buiksloot voor de annexatie al feitelijk een ‘buitenbuurt van Amsterdam’. 

Buiksloterweg in 1925 en in 2020, thenandnowamsterdam
Piet Kooij herinnert zich Tuindorp Nieuwendam

Piet Kooij (1957) groeide op in Tuindorp Nieuwendam. Een jeugd van fikkies stoken in op de Nieuwendammerdijk, schaatsen op een zijkanaal van het IJ en ruziemaken met de kinderen van de christelijke school. Lees verder…

Heen en weer over het IJ

De Buiksloterveer-verbinding is al oud, maar bestond eeuwenlang een ‘vreemd gesukkel van schuitjes’. Mensen werden het IJ over gezet in ‘stadsroeibootjes’, zeilschepen of een radarboot: een schip aangedreven door vier honden in een tredmolen. Lees verder…

Politiepost in Buiksloot

In 1916 bouwde de Dienst der Publieke Werken van Amsterdam een politiepost aan de Buiksloterweg, net buiten de gemeentegrens. Het verkeer door de sluizen was natuurlijk in hoofdzaak op weg naar of afkomstig uit Amsterdam – vandaar dat de stad er politietoezicht wilde uitoefenen. Lees verder…

Buiksloterdijk 198 en 200

Op 1 januari 1921 werd de familie Schalk uit Buiksloot Amsterdams. De annexatie zorgde ervoor dat hun huis aan de Buiksloterdijk plotseling binnen de grenzen van de hoofdstad kwam te liggen. Frits Prior van Historisch Centrum Amsterdam Noord vond enkele foto’s van het gezin Schalk en reconstrueerde kort hun verhaal.

Watersnood in de Buikslotermeer

In de nacht van 13 op 14 januari 1916 brak de Waterlandse Zeedijk door. De stormvloed leidde in o.a. Buiksloot tot enorme materiële schade, waardoor het annexatieproces werd versneld. In Ons Amsterdam verscheen een artikel over de watersnoodramp in de Buikslotermeer. Lees verder…


Nieuwendam

‘Ieder weet, dat de toekomst voor Nieuwendam zeer donker is, achteruitgang in draagkracht en stijging der lasten. En welk een helder verschiet opent zich ineens in die duisternis als wij ons in Nieuwendam ingelijfd denken bij Amsterdam!’

Ingezonden brief in De Waterlander, 13 juli 1918.
Nieuwendammerdijk in 1900 en in 1920, thenandnowamsterdam

In 1918 ondertekenden bijna vierhonderd Nieuwendammers een verzoek om door Amsterdam geannexeerd te worden. Zij hadden geen vertrouwen meer in de eigen gemeente, die tijdens de Eerste Wereldoorlog niet in staat was gebleken enorme voedselschaarste te voorkomen.

In Amsterdam, waar de gemeenteraad onder leiding van Floor Wibaut een ongekend sociaal beleid voerde, waren de tekorten kleiner. Daarbij was Nieuwendam in 1916 getroffen door een watersnoodramp.

Het water had enorme materiële schade aangericht en in de gemeentekas zat geen geld om de verwoeste huizen op te bouwen. Aansluiting bij Amsterdam leek de enige optie.

Het oude Raadhuis
Foto: Marion Golsteijn

Je zou het niet denken, want het is zo’n lief huisje, maar op de Nieuwendammerdijk 421 zijn huwelijken gesloten en kapotgegaan. Lees verder…

Ook dit is Mokum
Foto: Stadsarchief

Rond 1950 verscheen in het blad De Spiegel een beschouwing over de ‘Amsterdamse miniatuurdorpjes in Waterland’. De meeste inwoners van de geannexeerde gemeenten bleken zich helemaal niet zo Amsterdams te voelen…

Het Fort
Foto: Stadsarchief

Op de Nieuwendammerdijk ligt tussen de nummers 190 en 184 de toegang tot een oud werfterrein: Het Fort. De werf heeft zijn naam te danken aan veldslag uit de Tachtigjarige Oorlog: In 1572 bouwden de Watergeuzen hier een ‘fort’ om Nieuwendam te verdedigen tegen een Spaans-Amsterdamse aanval. Lees verder…

%d bloggers liken dit: